ميرزا خانلرخان

206

سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )

حاضر بيارند ببينم ، هرسالى به خرج آمده ، به محمد وليخان برسانند . هرچه به خرج نيامده جواب او را بدهيم . روز دوشنبهء بيستم . جمعى از ريش‌سفيدان و كلانتر و كدخدايان سيستان را كه براى رسيدگى جمع جنس سيستان خواسته بودم ، آمدند . وقت عصر رفتم ببازديد صدر درخشى . ميرزا على و محمد وليخان هم بودند . ميرزا شهاب كتابچه‌ها را بيرون آورد . در بعضى سنوات « 1 » . به اسم محمد وليخان به خرج آمده و در بعضى نيامده بود . هرچه به خرج آمده بود بيرون‌نويس كرديم . كتابچهء سنهء يونت « 2 » در ميان نبود . قرار شد او را هم پيدا كرده بيارند ببينم ، بعد عمل روشن شود . روز سه‌شنبهء بيست و يكم . مشغول شدم به نوشتن عرايض به سركار و الا ركن الدوله در جواب رقمى كه در خصوص توليت ميرزا اسمعيل متولى كاخك و اينكه در باب عمل جنس سيستان ريش‌سفيدان را خواسته‌ام ، اين دو روزه مىآيند و در باب عمل اصطبل ، آقا حاجى معمار را از شهر قاين خواسته‌ام و در باب اخبار افغانستان و اردوى انگليس و تهيه و تجهيز امير شير على خان در قندهار و آمدن قشون انگليس به شالكوت . در اين سه فقره شرحى نوشتم . كاغذى هم به مستشار نوشتم .

--> ( 1 ) - سى و شش تومان و يكهزار . ( 2 ) - منجمين تركستان سابقا يك دور نجومى دوازده ساله ترتيب داده و هرسال را به اسم جانورى ناميده‌اند كه ابتداى آن سيچقان‌ئيل است به معنى موش و بعد به ترتيب اودئيل - بارس‌ئيل - توشقان‌ئيل - لوىئيل - ئيلان‌ئيل - يونت‌ئيل - قوىئيل - پيچىئيل - تخاقوىئيل - ايت‌ئيل - تنگوزئيل - كه مرادف فارسى آن به ترتيب سال ، بقر - پلنگ خرگوش - نهنگ - مار - اسب - گوسفند و همدونه كه ميمون باشد - مرغ - سگ و خوك است .